Beschikbaar zijnzonder te werken.

De wachtdienst is het feit, voor een persoon, bereikbaar en interventieklaar te blijven in een periode waarin ze niet actief in dienst is.

De nuance telt: ze is niet aan het werk, maar ook niet vrij. Ze blijft binnen een straal die een interventie toelaat, houdt haar telefoon bereikbaar, en verzaakt aan wat daarmee onverzoenbaar is.

In de omgangstaal van Belgische zelfstandigen spreekt men ook van « de wacht », vooral in de depannageberoepen en de medische sector.

De vaakst gemaakte inschattingsfout: een wachtdienst beoordelen op het aantal interventies, terwijl de echte kost elders zit.

Een wachtnacht zonder één oproep heeft toch gekost: men sliep met één oor open, ging niet uit, dronk geen glas, hield de telefoon binnen handbereik. De beschikbaarheid zelf is de kost.

Voor een zelfstandige die zijn eigen wacht draagt, staat dat op geen enkele boekhoudlijn en stapelt het zich geruisloos op. Een van de meest voorkomende oorzaken van uitputting in de interventieberoepen.

De individuele wacht. De zelfstandige is permanent bereikbaar op zijn nummer. De meest verspreide vorm, en de zwaarste: ze heeft geen einde.

De beurtrol. Meerdere vakgenoten lossen elkaar af. Ieder draagt de wacht op zijn beurt — draaglijk, maar het veronderstelt afspraken en een correcte aankondiging.

De wachtdienst met personeel. Met werknemers wordt de wacht vergoed en omkaderd. De modaliteiten vallen onder het arbeidsrecht en uw paritair comité: dat bespreekt u met uw sociaal secretariaat.

Wat een wachtdienst verandert, is niet technisch. Het is geschreven.

Zolang de regel niet bestaat, geldt de standaardregel: alles wat rinkelt, wekt u — ook een openingsuur of een verkoopoproep. Eens de regel geschreven, wekt alleen nog wat u zelf hebt bepaald.

Bij de meeste zelfstandigen die wij begeleiden, past die regel op één lijn: niets komt door buiten de uren, behalve een situatie die met de minuut erger wordt. Al de rest wordt opgenomen, genoteerd en aangekondigd — en u leest de fiches wanneer ú dat beslist.